Hướng dẫn tham gia bầu cử đối với người bị tạm giam bị kết án phạt tù
Đối tượng người bị tạm giam bị kết án phạt tù, bản án có hiệu lực pháp luật và đang trong thời gian chờ chuyển đến nơi chấp hành án phạt tù có được ghi tên vào danh sách cử tri và tham gia bầu cử hay không?
Ngày 13/3/2026, Hội đồng Bầu cử quốc gia ban hành Công văn số 356/VPHĐBCQG về việc tham gia bầu cử đối với người bị tạm giam bị kết án phạt tù, theo đó hướng dẫn cụ thể như sau:
(1) Theo quy định tại khoản 1 Điều 31 Hiến pháp 2013 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Nghị quyết số 203/2025/QH15 ngày 16/6/2025: “Người bị buộc tội được coi là không có tội cho đến khi được chứng minh theo trình tự luật định và có bản án kết tội của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật”.
(2) Theo quy định tại khoản 2 Điều 3 Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam năm 2015: “Người bị tạm giam là người đang bị quản lý tại cơ sở giam giữ trong thời hạn tạm giam, gia hạn tạm giam theo quy định của Bộ luật tố tụng hình sự, bao gồm bị can; bị cáo; người bị kết án phạt tù, người bị kết án tử hình mà bản án chưa có hiệu lực pháp luật hoặc đang chờ thi hành án; người bị tạm giam để thực hiện việc dẫn độ”. Đồng thời, theo quy định tại khoản 5 Điều 29 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân thì: “Cử tri là người đang bị tạm giam, tạm giữ, người đang chấp hành biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc được ghi tên vào danh sách cử tri để bầu đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân cấp tỉnh nơi người đó đang bị tạm giam, tạm giữ, đang chấp hành biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc”.
(3) Theo quy định tại khoản 1 Điều 30 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân: “Người đang bị tước quyền bầu cử theo bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật, người bị kết án tử hình đang trong thời gian chờ thi hành án, người đang chấp hành hình phạt tù mà không được hưởng án treo, người mất năng lực hành vi dân sự thì không được ghi tên vào danh sách cử tri”.
Theo quy định tại khoản 1 Điều 3 Luật Thi hành án hình sự năm 2019: “Người chấp hành án là người bị kết án, phải chịu hình phạt theo bản án, quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật và đã có quyết định thi hành”.
Từ căn cứ các quy định nêu trên thì:
(i) Trường hợp người bị kết án phạt tù, bản án đã có hiệu lực pháp luật, đã có quyết định thi hành án mà đang bị tạm giam thì không được ghi tên vào danh sách cử tri tham gia bầu cử;
(ii) Trường hợp người bị kết án phạt tù, bản án đã có hiệu lực pháp luật nhưng chưa có quyết định thi hành án mà đang bị tạm giam, nếu không thuộc trường hợp bị tước quyền bầu cử theo bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật thì được ghi tên vào danh sách cử tri tham gia bầu cử.